Koszyk

Witaj na blogu! Tutaj znajdziesz najnowsze wpisy i informacje na temat radonu

Pomiary radonu w miejscach pracy

By News, Ogólne, Podstawowe No Comments

Konieczność wykonywania pomiarów radonu w miejscach pracy. Co należy wiedzieć? Poniżej przedstawiamy najważniejsze informacje: jak, gdzie i kiedy wykonywać pomiary. Na końcu podajemy również podstawy prawne wprowadzonych przepisów.

Dnia 30 lipca 2020r.weszło w życie Rozporządzenie Ministra Zdrowia regulujące kwestię konieczności kontrolowania narażenia na radon w miejscach pracy. Zgodnie z tym Rozporządzeniem i z polskim Prawem Atomowym – pracodawca jest ma obowiązek wykonania pomiarów radonu w określonych miejscach pracy.

Jak, gdzie i kiedy wykonać pomiary radonu w miejscu pracy?

– obowiązek dotyczy pracodawców z terenów określonych w załączniku do rozporządzenia ministra zdrowia z dn. 18. czerwca 2020, gdy miejsca pracy (pomieszczenia) zlokalizowane są na poziomie 0 lub -1 (parter, piwnica), pod ziemią lub gdy związane są z uzdatnianiem wód podziemnych

⁃ pomiary wykonuje się w celu uzyskania wartości tzw. średniorocznego stężenia radonu w powietrzu. Ocenia się czy ta wartość przekracza tzw. poziom referencyjny (w Polsce 300Bq/m3)

⁃ ekspozycja detektorów śladowych zgodnie z przepisami musi trwać co najmniej 30 dni. Choć zgodnie z dobrą praktyką laboratoryjną, wykonujemy pomiar trwający 3 miesiące, jeśli tylko pracodawca ma taką możliwość

⁃ zaleca się przeprowadzenie pomiaru w sezonie grzewczym, chyba, że wykonanie takich pomiarów poza tym sezonem jest zasadne. (np. podziemne trasy turystyczne – powinno się badać radon w tych miejscach w sezonie, w którym rzeczywiście pracownicy spędzają w nich czas, a nie zimą. Planując pomiary trzeba tak wybrać czas, aby jak najlepiej ocenić rzeczywiste warunki narażenia na radon przy regularnym użytkowaniu pomieszczeń)

Jak dużo detektorów należy umieścić w danym miejscu?

– w Polsce nie ma jeszcze odrębnych przepisów dotyczących liczby detektorów w zależności od powierzchni, ani opisu tzw. dobrych praktyk. Dlatego Radonova zaleca planowanie pomiarów w oparciu o dobre praktyki stosowane w Europie i opisane w IRMA Guideline

⁃ zgodnie z tymi zaleceniami pomiary wykonuje się w każdym pomieszczeniu użytkowanym regularnie przez pracowników przez ponad 4h dziennie na parterze lub na poziomie -1. Oznacza to co najmniej 1 detektor radonu w pomieszczeniu o powierzchni do 150 m2. Dodatkowo, jeśli pomieszczenie ma większy metraż niż 150m2, na każde kolejne 150m2 konieczny jest kolejny detektor radonu.

– aby ułatwić planowanie pomiarów można skorzystać z „kalkulatora” dostępnego tutaj: https://radonova.pl/miejsca-pracy/. Po uzupełnieniu danych dotyczących konkretnego miejsca pracy, kalkulator oblicza liczbę detektorów, jaka jest konieczna, aby wykonać miarodajny pomiar radonu

– można też skontaktować się z nami mailowo lub telefonicznie w celu bezpłatnej konsultacji – nasz ekspert odpowie na wszystkie pytania i pomoże prawidłowo zaplanować pomiary i określi liczbę detektorów

⁃ akredytacja gwarantuje jakość pomiarów. Warunkiem uznania kompetencji laboratorium w Polsce w zakresie pomiarów średniorocznego stężenia radonu w powietrzu jest udział i pozytywny wynik porównań międzylaboratoryjnych zorganizowanych przez Główny Inspektorat Sanitarny. Na dzień dzisiejszy jednak takie porównania nie zostały jeszcze zorganizowane. Warunkiem koniecznym jest więc posiadanie przez laboratorium akredytacji. Porównania te są planowane na drugą połowę 2020 roku

⁃ w Polsce, jako kraju należącym do UE honorowana jest akredytacja Polskiego Centrum Akredytacji lub równoważna. Mimo że na stronie PCA nie znajdziemy informacji o akredytacji Radonova Laboratories, to jest ona oficjalnie uznawana w całej Europie. Więcej na ten temat: https://radonova.pl/akredytacja-iso-17025-jako-gwarancja-jakosci/)

⁃ warto przed zleceniem pomiarów poszukać informacji o tym, jak dane laboratorium wypadało dotychczas w testach porównawczych. Nasze wyniki na przestrzeni lat potwierdzają najwyższą jakość pomiarów. Dane z ostatnich 20 lat opisane są na naszej stronie

Powiaty wskazane w Rozporządzeniu. Czy tylko tam istnieje ryzyko zwiększonego narażenia na radon?

W załączniku do Rozporządzenia Ministra Zdrowia znajduje się lista powiatów, w których konieczne jest przeprowadzanie pomiarów radonu w miejscach pracy.

Planowane są badania, na których terenach może występować zwiększone narażenie na radon. Wyniki tych badań pozwolą zweryfikować zalecenia i być może dostarczą informacji o innych terenach, na których również wykonanie pomiarów będzie konieczne. O wszelkich ewentualnych zmianach będziemy informować na bieżąco na naszej stronie www.radonova.pl

Należy pamiętać, że stężenie radonu zmienia się lokalnie. Nawet na terenach, które nie pojawiły się w Rozporządzeniu można spodziewać się występowania przekroczenia poziomu referencyjnego. Choć nie w tak wielu budynkach, jak na obszarach wskazanych w załączniku.

Aktualna lista powstała w oparciu o dane z publikacji naukowych oraz pozyskanych z wyników pomiarów radonu w wodzie pitnej. A także uwzględnia dane geologiczne tj. zawartości radu i uranu w glebie. (Radon powstaje z radu. Jest to więc jedna z przesłanek do tego, aby podejrzewać, że na tych terenach może wystąpić problem podwyższonego stężenia radonu).

Warto zaznaczyć, że są to tereny na których prawdopodobieństwo wystąpienia przekroczenia jest największe, ale tak naprawdę pomiar sprawdzający stężenie radonu powinno się wykonać w miejscu pracy niezależnie od położenia na mapie Polski.

Po co w ogóle wykonuje się pomiary stężenia radonu w powietrzu?

Radon wg WHO to drugi najczęstszy czynnik po paleniu, który powoduje nowotwory układu oddechowego i ludzi, pierwszy u osób, które nigdy nie paliły. Aby ocenić narażenie na promieniowanie od radonu, którego nie widać i nie czuć, konieczne jest wykonanie specjalistycznego pomiaru. Więcej informacji na ten temat znajduje się na naszej stronie: https://radonova.pl/co-to-jest-radon.

W razie jakichkolwiek wątpliwości zapraszam do kontaktu przez formularz albo mailowo na zuzanna.podgorska@radonova.pl lub pod numerem +48 509 285 294.

Jak wspomnieliśmy we wstępie, ogłoszone regulacje są efektem wprowadzenia w Polsce zaleceń dyrektywy Unii Europejskiej. Były one powodem zmiany części zapisów Ustawy Prawo Atomowe. Poniżej przedstawiamy podstawy prawne wraz z linkami do odpowiednich dokumentów:

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie terenów, na których średnioroczne stężenie promieniotwórcze radonu w powietrzu wewnątrz pomieszczeń w znacznej liczbie budynków może przekraczać poziom odniesienia.

Ustawa z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe
oraz ustawy o ochronie przeciwpożarowej, art. 23.

Dyrektywa Rady Euratom 2013/59

Znaczenie pomiarów w miejscach pracy w rejonach poza obszarami wysokiego ryzyka radonowego

Radon może stanowić problem w każdym miejscu pracy

By Ogólne No Comments

Radon to bezbarwny, bezwonny radioaktywny gaz występujący w otaczającym nas środowisku. Jesteśmy narażeni na jego działanie głównie w zamkniętych pomieszczeniach – w domu czy w miejscu pracy. W związku z promieniowaniem jonizującym, które emituje, może stanowić zagrożenie dla zdrowia.

Promieniowanie jonizujące może powodować uszkodzenie komórek, co z kolei prowadzi do chorób takich jak nowotwory. Rak płuc jest najczęstszą postacią raka, który może być spowodowany przez radon i jego pochodne. Gaz radonowy jest pierwiastkiem, który może pochodzić bezpośrednio z ziemi, ponieważ powstaje z obecnych w ziemi pierwiastków takich jak rad i uran.

Logiczne jest więc, że np. piwnice o słabej izolacji mogą być miejscami o potencjalnie wyższym narażeniu na radon. Podobnie, można przewidzieć na podstawie pewnych danych geologicznych czy tzw. map radonowych, miejsca w których może wystąpić podwyższone stężenie radonu. W żadnym wypadku jednak te mapy czy inne metody nie mogą zastąpić pomiarów.

Czy radon stanowi zagrożenie dla zdrowia w danym miejscu pracy?

Jedynym sposobem, aby poznać rzeczywiste narażenie na radon w konkretnym budynku czy pomieszczeniu jest wykonanie profesjonalnego pomiaru. Radonu nie czuć, nie widać, nie możemy go „poczuć” żadnym z naszych zmysłów. Wykonanie pomiarów jest ważne nie tylko dlatego, że wymagają tego przepisy. Przede wszystkim podwyższone stężenie radonu może mieć szkodliwy wpływ na nasze zdrowie.

Na szczęście samo wykonanie pomiaru jest niezwykle proste. W przypadku domów zwykle umieszcza się je w sypialniach i salonach. W przypadku miejsca pracy chodzi o zbadanie powietrza w miejscach, których ludzie spędzają dużo czasu.  Wykonując pomiary w czasie co najmniej 30 dni, zgodnie z przepisami Polskiego Prawa, uzyskujemy w efekcie wartość tzw. średniorocznego stężenia radonu w powietrzu. Jest to ważne, bo stężenie radonu nie jest stałe. Zmienia się sezonowo ze zmianami pór roku, a także waha się w ciągu doby. Dlatego zaleca się, aby pomiar długotrwały, czyli trwający co najmniej 30 dni a najlepiej 3 miesiące. Dzięki temu uzyskuje się dokładniejszy wynik pomiaru.

Pomiar krótkoterminowy

Do szybkiego oszacowania stężenia radonu w powietrzu można też wykorzystać detektory typu Rapidos, które eksponuje się w czasie 10 dni. Uzyskamy wynik szybciej, ale nie jest on tak dokładny jak pomiar długoterminowy. Może sprawdzić się np. przy sprzedaży nieruchomości, ale nie jest to zalecana forma pomiarów, jeśli potrzebne jest formalne poświadczenie certyfikowanego pomiaru w miejscu pracy.

Co zrobić, gdy wynik pomiaru przekracza poziom referencyjny?

Przepisy prawa określają rolę pracodawcy w zapewnieniu bezpieczeństwa w miejscu pracy. Dla ochrony zdrowia pracowników i zminimalizowania ryzyka wynikającego z ekspozycji na radon, samo wykonanie pomiarów może nie wystarczyć. Jeśli uzyskamy wyniki przekraczające poziom referencyjny 300 Bq/m3, wówczas pracodawca musi wdrożyć działania interwencyjne, które obniżą stężenie radonu. Istnieje kilka różnych sposobów radzenia sobie w takiej sytuacji. Jednym z najczęstszych sposobów jest zwiększenie wentylacji w celu obniżenia stężenia radonu w powietrzu. Należy pamiętać, aby np. po zainstalowaniu dodatkowego systemu anty-radonowej wentylacji, sprawdzić jej efektywność i ponownie wykonać ekspertyzę.

miejsce pracy biuro pracownicy

Akredytacja gwarancją dokładnych pomiarów radonu

By Ogólne, Podstawowe No Comments

Akredytacja gwarantuje jakość pomiarów radonu na odpowiednim poziomie poprzez regularne kontrole procesów pomiarowych i procedur. Sprawdzane też są kompetencje personelu i sposób sprawowania kontroli nad wyposażeniem pomiarowym.

Jednak większość laboratoriów wykonujących pomiary radonu na świecie nie posiada akredytacji.

Dlaczego tak jest, skoro akredytacja ma tak ogromny wpływ na jakość pomiarów i dokładność wyników?

Po pierwsze, z uzyskaniem i utrzymaniem akredytacji w laboratorium wiążą się spore dodatkowe koszty. Po drugie, wielu klientów nie docenia jej znaczenia lub nie ma świadomości, jak to wpływa na proces pomiarowy. A w konsekwencji – bezpośrednio na ich pomiary. Określenie “akredytowana metoda pomiaru radon” określa spełnianie szeregu wymagań stawianych procesowi pomiarowemu. Akredytacja jest potwierdzeniem zgodności z normą ISO 17025. Jest to norma systemu zarządzania jakością, której celem jest ujednolicenie standardów obowiązujących w laboratoriach badawczych.

Dlaczego akredytacja jest ważna?

Kiedy klient zleca wykonanie pomiarów radonu, oczekuje, że usługa zostanie wykonana profesjonalnie a wyniki będą dokładne i miarodajne. Niestety, jednostka która nie posiada akredytacji, nie zawsze jest w stanie to zagwarantować.

– Nieprawidłowe procedury mogą na przykład prowadzić do zarejestrowana niższych wartości stężenia radonu w powietrzu niż te, które są w rzeczywistości. Dla osób, które mieszkają lub pracują w takich warunkach, ryzyko zachorowania na raka płuc wzrasta i niestety dana osoba nie będzie tego świadoma. Także odwrotnie, wykonanie pomiaru, który nieprawidłowo pokazuje zbyt wysokie wartości, niesie za sobą negatywne konsekwencje. Oznacza to, że inwestuje się czas i pieniądze w obniżenie poziomu radonu, nawet jeśli nie jest to konieczne, komentuje Karl Nilsson, CEO Radonova Laboratories.

Co wyróżnia Radonova spośród innych jednostek badających radon:

– Nasze procesy pomiarowe są stale weryfikowane przez niezależną instytucję SWEDAC (Swedish Board for Accreditation and Conformity Assessments). Sprawdzana jest zgodność z norma ISO 17025.

– Jesteśmy monitorowani pod kątem bezstronności

– Regularnie kalibrujemy nasze urządzenia pomiarowe i detektory radonu.

– Uczestniczymy w niezależnych krajowych i międzynarodowych testach porównawczych.

Uwaga: warto zwrócić uwagę na to, że akredytacja może odnosić się do różnych metod pomiaru. Dlatego ważne jest sprawdzenie tzw. zakresu akredytacji, czyli w zakresie jakich metod akredytowane jest dane laboratorium. Tutaj znajdziesz więcej informacji o laboratorium Radonova i naszych akredytowanych metodach pomiarowych.

Akredytacja ważna w Unii Europejskiej

Jeśli laboratorium posiada akredytację to ma ona nadany pewien numer. Pozwala to na łatwe odszukanie tzw. zakresu akredytacji (ang. scope of accreditation). W naszym kraju takie informacje dotyczące polskich podmiotów (laboratoriów badawczych i wzorcujących) podane są na stronie Polskiego Centrum Akredytacji. Radonova jest podmiotem akredytowanym przez odpowiednią organizację w Szwecji SWEDAC. SWEDAC jest częścią organizacji European co-operation for Accreditation (EA). Jak podaje Polskie Centrum Akredytacji: “EA zostało uznane przez Komisję Europejską jako europejska infrastruktura akredytacyjna, odpowiedzialna za harmonizację akredytacji na terenie Europy, mającą na celu ułatwienie swobodnego międzynarodowego przepływu towarów i usług, zapewnienie bezpieczeństwa oraz ochronę zdrowia i środowiska”. Zatem akredytacja posiadana przez Radonova Laboratories jest uznawana na terenie całej Europy, wiec także i w Polsce.

Wiarygodne wyniki od Radonova Laboratories

Od października 1995 r. Radonova jest akredytowanym laboratorium badawczym w zakresie pomiarów radonu. Oznacza to, że możemy zagwarantować dokładne pomiary radonu i obsługę na najwyższym poziomie. Dzięki akredytacji  oraz najszybszej dostawie i analizie detektorów staliśmy się najczęściej wybieranym wykonawcą pomiarów radonu na świecie. Zarówno w budynkach mieszkalnych jak i miejscach pracy. Zaufało nam wiele firm, dla których jakość pomiarów ma nadrzędne znaczenie.

Oprócz przestrzegania procedur i potwierdzania naszych kompetencji, dbamy też o poziom obsługi naszch klientów.

akredytacja ISO swedac znak

Kalkulator do obliczania liczby detektorów radonu

By News, Ogólne, Pomiary No Comments

Aby ułatwić planowanie pomiarów radonu, Radonova uruchomiła aplikację internetową, która ułatwia obliczenie liczby detektorów radonu wymaganych w danym miejscu pracy.

Ze względu na zmianę przepisów dotyczących ochrony przed promieniowaniem, istnieje obecnie wymóg prawny dotyczący pomiaru poziomów radonu w miejscach pracy. Przepisy opierają się na dyrektywie UE 2013/59/Euratom. Określa ona podstawowe normy bezpieczeństwa w celu ochrony przed zagrożeniami wynikającymi z narażenia na promieniowanie. W związku z tym pracodawcy są teraz odpowiedzialni za kontrolowanie poziomów radonu w miejscach pracy. Jeśli to konieczne, muszą podejmowanie działań w celu ich obniżenia.

Wirtualna pomoc

Obliczenie liczby potrzebnych detektorów do wykonania miarodajnych pomiarów w konkretnym miejscu pracy nie jest bardzo skomplikowane. Wymaga jednak znajomości pewnych zasad, które określają niezbędną liczbę punktów pomiarowych w zależności od piętra, konstrukcji budynku i powierzchni objętej badaniem. Aby ułatwić proces planowania pomiarów w miejscu pracy i uniknąć pomyłek, udostępniliśmy narzędzie on-line, które na podstawie odpowiednich standardów, obliczy liczbę potrzebnych detektorów do pomiaru w konkretnym miejscu pracy na podstawie wprowadzonych parametrów.

Standardy bezpieczeństwa w miejscach pracy

W wielu krajach w różny sposób są wprowadza się zalecenia dyrektywy Euratom. Oznacza to, że szczegółowe wytyczne mogą nieznacznie się różnić. Podstawowe standardy dotyczące liczby i sposobu rozmieszczania detektorów powstały jednak w oparciu o wieloletnie doświadczenie i wiedzę ekspertów i można na nich polegać.

Dopóki nie pojawi się ostateczne rozporządzenie regulujące te kwestie w naszym kraju, Radonova podobnie jak w wielu krajach w Europie, oparła swój kalkulator na standardach jakości określonych przez International Radon Measurement Association (IRMA). Jest to ustalony i uznawany w Europie zbiór zasad, który zapewnia poprawne planowanie pomiarów radonu na odpowiednio wysokim poziomie.  

Prawidłowy proces od samego początku

Dyrektor techniczny Radonova, Tryggve Rönnqvist, aktywnie uczestniczył w opracowywaniu standardów i procedur IRMA. Ponieważ Radonova jest organizacją globalną, ma wgląd w różne protokoły wdrażane na całym świecie. „Jak wiemy z naszego doświadczenia, klientom zależy na tym, aby wszystkie odpowiednie pomiary przeprowadzać w tym samym czasie. Dlatego sugerujemy, aby upewnić się już na początku, że obliczono i zamówiono odpowiednią liczbę detektorów radonu. Pozwoli to uniknNiezwykle ważne jest przestrzeganie standardów, które zapewniają najdokładniejsze pomiary radonu. Zwłaszcza, że jak wynika z naszych statystyk, aż w 20% miejsc pracy w Szwecji występuje problem z podwyższonym stężeniem radonu. Przestrzeganie protokołów IRMA gwarantuje spełnienie wymagań niezależnie od kraju. Właśnie dlatego postanowiliśmy opracować kalkulator w oparciu o wytyczne IRMA”. Nasz kalkulator jest dostępny jako aplikacja internetowa na stronie www.radonova.pl.

Pomiary radonu w miejscach pracy

Kierownik Polskiego oddziału Radonova zakwalifikowała się do finału FameLab Polska

By News No Comments

Zuzanna Podgórska, doświadczony specjalista w dziedzinie dozymetrii radonu, która zarządza polskim oddziałem Radonova, zakwalifikowała się do finałowej 10 polskiej edycji FameLabu.
FameLab to międzynarodowy konkurs mający na celu wsparcie najbardziej utalentowanych naukowców z całego świata, których pasją jest popularyzacja nauki. Pierwszy festiwal FameLab w Cheltenham odbył się w 2005 r. We współpracy z British Council w 2007 r. zorganizowano światowy konkurs, w którym do tej pory wzieło udział ponad 10 000 popularyzatorów. W Polsce w tym roku odbył się już po raz 9.

Finał FameLab przełożony

Niestety z powodu kryzysu COVID-19 tegoroczne polskie finały zostały przeniesione na 2021 rok. W związku z tym, w przyszłym roku nie będzie etapu preselekcji. Dziesięciu finalistów edycji 2020 będzie miało możliwość zaprezentowania swoich finałowych wystąpień. Na wszystkich etapach konkursu uczestnicy mają trzy minuty by zaciekawić sędziów i publiczność wybranym tematem ze świata nauki. Jury ocenia uczestników i ich wystąpienia pod względem treści, jasności przekazu i charyzmy. British Council co roku organizuje konkursy FameLab w około 25 krajach, a zwycięzca każdego konkursu krajowego jedzie na renomowany brytyjski festiwal nauki Cheltenham (Cheltenham Science Festival) aby wziąć udział w Międzynarodowym Finale FameLab.

„Śmiertelna nieciemność”

Wystąpienie Zuzanny nosiło tytuł „śmiertelna nieciemność – pomiędzy absurdem a niewiedzą”. W swojej prezentacji opowiedziała o historii, krótko po odkryciu radu, kiedy ludzie dodawali promieniotwórczą substancję niemal do wszystkiego. Od jedzenia, słodyczy po zabawki dla dzieci, pastę do zębów i kosmetyków.

W latach 1917–1926 amerykańska firma U.S. Radium Corporation zatrudniała ponad stu pracowników (głównie kobiety) do malowania zegarków i tarcz zegarów opatentowaną farbą „Undark”. Nauczono pracownice formowania pędzli ustami, co zapewniało precyzję, a niektóre używały tego materiału do malowania paznokci i zębów. Pięć dziewczyn pozwało korporację w sprawie, która zapoczątkowała standardy bezpieczeństwa pracy i prawa pracownicze w zakresie ochrony przed promieniowaniem. Sprawa została rozstrzygnięta w 1928 roku, kładąc kres nieodpowiednim procedurom w postaci formowania pędzli za pomocą ust. Chociaż rad był nadal używany w zegarach do lat 60. XX wieku, nowe przypadki choroby nazywanej ”zatruciem radem” przestały występować. Wkrótce potem zaprzestano jednak stosowania radu w produkcji przedmiotw codziennego użytku. Więcej na temat historii Radowych Dziewczyn możesz przeczytać tutaj.

Zuzanna zakończyła swoje wystąpienie cytatem Marii Skłodowskiej Curie: „Niczego w życiu nie nalezy się bać, trzeba tylko zrozumieć” podkreślając, że w tej historii największe żniwa zebrała nieświadomosć zagrożenia.

Doświadczenie

Zuzanna pracowała jako specjalista w Centralnym Laboratorium Ochrony Radiologicznej. Ukończyła studia na Politechnice warszawskiej, gdzie obroniła pracę magistersą dotyczącą pasywnych metod pomiarów radonu w powietrzu. Obecnie kończy doktorat w Zakładzie Fizyki Jądrowej na Wydziale Fizyki Politechniki Warszawskiej zajmując się mapowaniem radonowym i analizą korelacji stężenia radonu i budowy geologicznej podłoża. Jest m.in. certyfikowanym Inspektorem Ocrony Radiologicznej IOR-3 i ma szeroką wiedzę na temat promieniowania jonizującego i ochrony radiologicznej.
Jako Radonova, życzymy Zuzannie powodzenia w przyszłym roku w finale i gratulujemy jej dotychczasowych osiągnięć w tak prestiżowym konkursie.

O Radonova

Radonova jest wiodącym laboratorium świadczącym usługi pomiaru radonu, zarówno w prywatnych nieruchomościach jak i w miejscach pracy na całym świecie. Oferuje też wysokiej klasy urządzenia pomiarowe. Radonova przeprowadziła miliony pomiarów w ponad 50 krajach stając się globalnym liderem w tej dziedzinie.
Więcej informacji na temat radonu znajdziesz na naszej stronie www.radonova.pl

fame lab

Zegarki z farbą radową

By Ogólne No Comments

Ciemna strona „nieciemności”

Książka Kate Moore pt. „Radium girls” przybliża w bardzo ciekawy sposób historię grupy dziewczyn pracujących przy malowaniu tarcz zegarków. Nie byłoby w tym nic szczególnie niezwykłego. Gdyby nie fakt, że do malowania stosowano świecącą farbę radową zawierającej ten promieniotwórczy pierwiastek. Dokładnie ten rad, który odkryła Maria Skłodowska i Piotr Curie. Trzeba wspomnieć, że w tamtym czasie nie funkcjonowała żadna ochrona radiologiczna. Wpływ promieniowania jonizującego na zdrowie nie był jeszcze powszechnie znany. Zaczęto prowadzić badania potwierdzające skuteczność radu w terapii chorób nowotworowych. Co więcej, był to czas tzw. radowego szaleństwa.

Radowe szaleństwo

Słabo jeszcze wtedy poznany pierwiastek radioaktywny był dodawany do wszystkiego: od kosmetyków, przez żywność (chleb z radem, radowa czekolada). Kończąc na zabawkach dla dzieci, radioaktywnych poduszkach i radowych odpowiednikach dzisiejszej viagry. Rad miał być lekarstwem na wszystko, a do tego pięknie świecił bez żadnego zasilania. Ta własność idealnie spełniała swoje zadanie na wskaźnikach wojskowych samolotów. Ale wykorzystywana była też po prostu do ozdoby i stała się elementem przedmiotów codziennego użytku. (Inne przykłady nietypowych zastosowań radu można zobaczyć w wirtualnym muzeum: Muzeum zastosowań radu on-line)

Zarzuty stawiane radioaktywnej farbie i próby powiązania dolegliwości, z jakimi zmagały się pracownice, z radioaktywnym pierwiastkiem wydawały się być absurdalne. Bo jak z jednej strony coś mogłoby nas leczyć i być dopuszczone do codziennego użytku, by jednocześnie w niewielkich, wręcz śladowych ilościach – jak zapewniali właściciele fabryki – okaleczać i zabijać?

Początkowo praca w fabryce świecących zegarków była posadą marzeń

United States Radium Corporation zatrudniało tylko wybrane młode dziewczęta, zapewniając im przyjemną atmosferę, ciekawą pracę i przede wszystkim wysokie stawki. Prestiżowa posada dodawała im blasku w przenośni i dosłownie. Po wyjściu z fabryki, całe ich ubrania i włosy pokrywały resztki radioaktywnej farby. Często dla zabawy dziewczyny wykorzystywały niezużytą nadwyżkę materiału malując sobie usta albo paznokcie. Potem w ciemności wyglądały jak duchy spowite „magicznym” radioaktywnym blaskiem. Dodatkowo była to praca z misją, bo część zegarków miała „wspierać wysiłek wojenny”. Niektóre z dziewcząt zaczynały pracę mając zaledwie kilkanaście lat. Nie miały pojęcia, że są to jednocześnie ostatnie lata ich krótkiego życia.

Zatrucie radem

Choroba zawodowa, później nazwana zatruciem radem, miała potworne objawy. Niegojące się i bardzo bolesne rany po wypadających zębach, wypadające fragmenty żuchwy, bóle kości spowodowane kumulującym się w kościach, stale emitującym promieniowanie radem. Co najgorsze, zmiany te były nieodwracalne. Radowe dziewczyny patrzyły, jak ich koleżanki umierają i same czekały na koniec swojego cierpienia. Ale przede wszystkim czekały na sprawiedliwość.

Firma, dla której liczył się tylko zysk, próbowała zatuszować całą sprawę. Najpierw bagatelizowała problem i jakiekolwiek dowody, które mogły postawić ją w niekorzystnym świetle. Potem jednak, problem zatrucia radem dotknął wielu kobiet. Jedna po drugiej przerywały milczenie, i decydowały się dochodzić swoich praw w sądzie. Firma jednak posuwała się do takich metod jak podstawianie swoich przekupionych lekarzy, którzy nie informowali pracownic o ich rzeczywistym stanie zdrowia i wydawali nieprawdziwe orzeczenia. W tej sytuacji Radowe Dziewczyny często pozostawały bezradne. Co gorsze, często żyjąc w przeświadczeniu o nieszkodliwości radu, nadal każdego dnia przyjmowały kolejne dawki radioaktywnej substancji.

Wiele z nich nie doczekało upragnionej sprawiedliwości. Niektóre otrzymały prawidłową diagnozę dopiero wiele lat po śmierci, gdy ich szczątki poddawane badaniom, nadal były silnie radioaktywne.

Dziś oczywiście farba radowa nie jest już używana do produkcji zegarków. Można jednak znaleźć pozostałości „ery radowego szaleństwa” na targach staroci czy pokryte warstwą kurzu i zapomniane gdzieś na strychu u babci.

Czy radowe artefakty mogą być niebezpieczne?

To zależy. Po pierwsze od tego, jak duża jest moc dawki emitowanej przez zegarek, jak długo mamy z nim kontakt i z jakiej odległości. Warto tu jednak zaznaczyć, że w większości zegarków osobistych, ilość farby była niewielka, więc i „ilość” promieniowania nie jest szkodliwa. Kompletne zegarki, które potencjalnie mogłyby mieć kontakt z naszym ciałem w trakcie ich noszenia na nadgarstku, mają metalową obudowę, która pełni rolę osłony dla części emitowanego promieniowania. Na zegarek patrzymy z pewnej odległości, więc też minimalizujemy wpływ promieniowania, bo moc dawki maleje z kwadratem odległości.

Co może budzić ewentualny niepokój? Niekompletne zegarki z nieosłoniętymi elementami pokrytymi farbą radową, ponieważ wtedy istnieje ryzyko skażenia wewnętrznego, czyli dostania się radioaktywnej (i wciąż emitującej promieniowanie) substancji do wnętrza organizmu.

Nie bez znaczenia jest fakt, że czas połowicznego rozpadu radu, czyli czas po którym jego aktywność maleje o połowę, wynosi ok 1600 lat, więc jeszcze długo będzie świadectwem tej historii zapisanym w atomach…

fabryka tarcz zegarowych malowanych farbą radową, pracownice przy pracy
http://www.libraries.rutgers.edu/history_of_medicine/manuscripts/us_radium_corporation

Pięć kroków, które gwarantują najwyższą jakość pomiarów radonu

By Ogólne, Podstawowe, Pomiary No Comments

Od momentu powstania, Radonova szczyciła się wiodącymi w branży procedurami i procesami zapewniającymi jakość w zakresie pomiaru radonu. Nasze procedury pomiarowe są uznawane na całym świecie i dostosowane do indywidualnych wymagań każdego kraju.

Do tej pory wykonaliśmy pomiary radonu w ponad 50 krajach. Ze względu na nasze wydajne procesy i nowoczesną obsługę, oferujemy krótkie terminy dostaw i analizy w całej Europie i Ameryce Północnej.

Jak to robimy? Poniżej przedstawiamy 5 kroków, które są kluczowe, aby zapewnić najwyższą jakość pomiarów radonu

Akredytacja

Metody pomiarowe Radonova są akredytowane zgodnie z ISO / IEC 17025. Nasze procesy i procedury pomiarowe podlegają kontroli niezależnych organów państwowych. Dzięki porozumieniu w ramach tzw. Europejskiej Akredytacji nasza Akredytacja jest uznawana nie tylko w Szwecji, ale także w innych krajach, w całej Unii Europejskiej. Profesjonalny audyt odbywa się co roku i odbywa się na miejscu przez co najmniej dwa dni. Podlegamy kontroli pod względem merytorycznym i technicznym, ale też prowadzonej kontroli jakości i wiarygodności wyników. Przeczytaj więcej o naszej akredytacji tutaj.

Walidacja wyników

Niektóre kraje wymagają zatwierdzenia procesu pomiaru. Zwykle odbywa się to poprzez przekazanie detektorów radonu do ekspozycji w laboratorium wskazanym przez odpowiednią organizacje w danym kraju. Zgodnie z przepisami Ustawy Prawo Atomowe, w Polsce za przeprowadzanie badań potwierdzających kompetencje laboratorium badającego radon odpowiedzialny jest Główny Inspektorat Sanitarny. Udział w organizowanych przez GIS i uzyskanie satysfakcjonującego wyniku będzie warunkiem uprawniającym do wykonywania certyfikowanych pomiarów radonu w Polsce.

Podczas takich testów detektory są umieszczane w różnych stężeniach radonu uzyskiwanych w warunkach laboratoryjnych. Następnie detektory są wysyłane z powrotem do laboratorium Radonova w celu analizy i uzyskiwany jest wynik pomiaru. Wynik uzyskany w laboratorium jest następnie porównywany z oficjalną wartością organu krajowego czyli tzw. wartością referencyjną. Tutaj możesz przeczytać o wynikach naszego ostatniego testu walidacyjnego w UK.

Testy porównawcze

Regularnie uczestniczymy w międzynarodowych testach porównawczych (nazywanych też porównaniami międzylaboratoryjnymi, badaniami porównawczymi ). W tych testach różne laboratoria radonowe uczestniczą dobrowolnie. Organizatorzy eksponują detektory radonu pochodzące od różnych dostawców w jednakowych stężeniach radonu. Wartości stężeń na tym etapie zna jedynie organizator). Wyniki testów stanowią podstawę akredytacji Radonova. Jednym z najbardziej wymagających testów porównawczych jest niemiecki organ BfS (Bundesamt für Strahlenschutz). Tutaj możesz przeczytać więcej o naszych wynikach.

Kontrola użytkownika

Tego typu kontrole przeprowadza się przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, z uwagi na pewne regulacje odnoszące się do Europejskich testów jakości w laboratoriach. Pozwalają potwierdzić niezależność, dokładność i powtarzalność wyników. Istnieje kilka sposobów m.in. co dziesiąty detektor powinien mieć „duplikat”. W praktyce oznacza to, że umieszcza się dwa detektory radonu w 10% punktu pomiarowego, a wyniki które następnie są porównywane. W ten sposób można sprawdzić powtarzalność wyników z laboratorium pomiarowego. Klienci również śledzą i sprawdzają celowo nie eksponowane detektory radonu w postaci swego rodzaju „ślepej próby”. Dzięki temu można potwierdzić wiarygodność wyników i rzetelność prowadzonych pomiarów.

Testy wewnętrzne

Każdy pomiar obejmuje co najmniej dwa detektory radonu, które są wyeksponowane w komorze wzorcowej o znanym stężeniu radonu. Następnie sprawdzamy, czy nasza standardowa analiza detektorów prowadzi do uzyskania tych samych wyników. W ten sposób jesteśmy w stanie zapewnić najwyższą jakość naszego procesu pomiarowego w laboratorium.

analiza detektora radonu, mikroskop

Zmierz radon, niezależnie od tego, gdzie mieszkasz

By Podstawowe, Pomiary No Comments

W Polsce nie istnieją kompletne mapy radonowe całego kraju, które obrazowałyby narażenie na radon w poszczególnych regionach. Tylko niektóre obszary zostały szczegółowo przebadane bezpośrednio pod kątem stężenia radonu w budynkach mieszkalnych. W innych nadal brakuje danych pomiarowych, a szczegółowe mapy mogą powstawać tam tylko na podstawie analiz innych parametrów jak choćby budowa podłoża.

Jednak nawet w krajach takich jak Szwecja, Austria czy Włochy, mimo kompletnych map potencjału radonowego, wiele osób nie wykonuje pomiarów radonu, tylko dlatego, że mieszka poza obszarem podwyższonego ryzyka. Niezależnie od potencjału zaznaczonego na mapie, na obszarach mieszkalnych mogą występować znaczne miejscowe różnice. Potwierdzają to badania przeprowadzone przez Radonova, w których porównywano wyniki z tego samego obszaru mieszkalnego. Dlatego, aby mieć pewność, że jesteś bezpieczny, zmierz radon w konkretnym budynku.

Dlaczego występują tak duże lokalne różnice w zawartości radonu?

Na stężenie radonu w budynku ma wpływ kilka czynników. Począwszy od zawartości radu w ziemi, z którego powstaje radon. Poprzez własności gleby, jej przepuszczalność. Po charakterystyki budynków, konserwację, szczelność okien i całych konstrukcji.

Jak radon przedostaje się do budynków?

Radon dostaje się do budynku przez szczeliny w fundamentach. Za ten proces odpowiada nie tylko dyfuzja, ale przede wszystkim tzw. efekt kominowy. Polega on na tym, że radon jest „zasysany” do wnętrza budynku z ziemi na skutek niewielkiej różnicy ciśnień.

Co więcej, jeśli nie ma odpowiedniej wentylacji lub stężenia radonu w powietrzu przenikającym do budynku są wysokie to obserwuje się kumulowanie tego radioaktywnego gazu.

Jak widać problem ten jest złożony i jedynym sposobem, aby poznać rzeczywiste narażenie, jest wykonanie specjalistycznego pomiaru.

na biurku dwa detektory radonu, pomiar

Krótkoterminowe pomiary radonu

By Pomiary No Comments

Dobry wybór, gdy sprzedajesz nieruchomość

Radon to problem, który w wielu krajach często pojawia się w związku ze sprzedażą domu. Gdy potrzebne są dodatkowo szybkie decyzje, często brakuje czasu na akredytowany miesięczny pomiar. Jednym z rozwiązań w takich przypadkach mogą być profesjonalne pomiary krótkoterminowe. Prawidłowo przeprowadzony pomiar krótkoterminowy zapewnia zarówno kupującemu, jak i sprzedającemu wskazanie poziomu radonu na podstawie wiarygodnych pomiarów.

Najbardziej dokładne krótkoterminowe pomiary

Aby zaspokoić zapotrzebowanie na wiarygodne pomiary, Radonova opracowała najdokładniejszy na świecie detektor radonu do pomiaru krótkoterminowego  o nazwie Rapidos. jest on obecnie używany na całym świecie. Co sprawia, że Rapidos jest lepszy niż inne detektory radonu?

Najważniejsze cechy wyróżniające detektory Rapidos spośród innych mierników radonu:

• Możliwość pomiaru poziomów radonu już od 50 Bq/m3 (jest to średnia wartość stężenia radonu w powietrzu w domach w Polsce)
• Niezwykle wiarygodny wynik w porównaniu z innymi rozwiązaniami do pomiaru krótkoterminowego
• Niezawodne, oznaczone datą przydatności opakowania próżniowe do dostarczania detektorów radonu
• Najszybszy na rynku czas dostawy i analizy

Dokładność tego rozwiązania

Rapidos może mierzyć radon ze względnie wysokim stopniem niezawodności. Objętość pomiarowa detektora jest dwa do trzech razy większa niż innych marek. Jest to ilość powietrza zawartego w komorze detektora. Większa objętość umożliwia pomiar większej liczby cząstek alfa, które powstają, gdy rozpada się radon. To z kolei zapewnia szersze i lepsze dane do faktycznej analizy. Oczywiście jak każdy inny detektor, detektory Rapidos są specjalnie kalibrowane.

Wysoka jakość we wszystkich obszarach

Zdolność do wykonywania bardzo precyzyjnych pomiarów krótkoterminowych zależy również od wyjątkowych parametrów czystości materiału detektora. Aby uzyskać dokładną analizę, ważne jest, aby podczas produkcji i pakowania detektor był jak najkrócej wystawiony na działanie radonu. Nie można wyeliminować go całkowicie, jednak można zmniejszyć liczbę śladów, jaka powstała na skutek oddziaływania tzw. tła.  Dokładnie monitorowany proces produkcyjny Radonova odbywa się w czystym środowisku, aby ograniczyć do minimum liczbę śladów przed zapakowaniem detektora w próżniową szczelną folię zabezpieczającą na czas transportu. Dzięki pakowaniu próżniowemu, łatwo jest ocenić ewentualną nieszczelność zewnętrznej folii

Kontrola jakości

Radonova regularnie uczestniczy w różnych zewnętrznych testach porównawczych, aby zagwarantować niezmiennie wysoką jakość produktu. Pomiary radonu Radonova są również corocznie kontrolowane przez zewnętrznego audytora, który wydaje certyfikację zgodnie z ISO 17025, ISO 9001 i ISO 14001.

Krótkoterminowe pomiary Radonova przewyższają także inne rozwiązania, oferując najkrótszy na rynku czas dostawy i analizy. Jest to szczególnie ważne przy sprzedaży domu, co często wiąże się z presją czasu.

Krótko o radonie

Radon to niewidzialny gaz, który pochodzi z ziemi i jest obecny w powietrzu, którym oddychamy. Rozpada się on na pochodne, które są radioaktywnymi izotopami metali. Osadzają się one emitują promieniowanie. W ten sposób wysoki poziom radonu może powodować raka płuc.

Podwyższony poziom radonu jest największym rakotwórczym zagrożeniem dla zdrowia, na jakie możesz być narażony, jeśli chodzi o powietrze w pomieszczeniu. Globalnie szacuje się, że średnio około 230 000 osób choruje na rak płuc każdego roku z powodu podwyższonego poziomu radonu.

dwa pasywne detektory radonu typu rapidos

Doświadczenie w produkcji przyrządów dla naszych klientów

By Ogólne No Comments

Fredrik Lindén pracuje w branży produkcji mierników radonu od wielu lat. Dołączył do zespołu po przejęciu przez Radonova na początku 2019 roku jednego z działów firmy Gammadata Instruments.

Ulubiony konsultant klientów

„Lubię pracować w miejscu, w którym codzienne czynności są zróżnicowane. Od zarządzania zakupami przez usługi, po produkcję i testy. Nasze przyrządy i usługi, które oferujemy mają duży wpływ na jakość usług oferowanych przez naszych klientów. Dlatego też usługi wsparcia, które świadczymy wymagają wyjątkowo bliskich relacji z klientem. Uważam, że jest to bardzo ważne, a jednocześnie daje ogromną satysfakcję. Tym bardziej, że nasi przełożeni stale zachęcają nas do oferowania usług najwyższej jakości. Faza testów jest również bardzo fascynująca, ponieważ stanowi zwieńczenie długich godzin pracy w warsztacie. Faza testu ma kluczowe znaczenie, ponieważ zapewnia najwyższą i długoterminową jakość przyrządów, które oferujemy klientom”.

Swoboda i odpowiedzialność zwiększają zaangażowanie

„W Radonova pracownicy mają swobodę działania i zachęca się ich do podejmowania własnych inicjatyw. Pozwala to na łączenie celów indywidualnych z celami przedsiębiorstwa. Naszym wspólnym celem jest ciągłe dostarczanie naszym partnerom, klientom i instytucjom publicznym najdokładniejszych i najbardziej niezawodnych technologii pomiaru radonu na świecie. Swoboda, którą dysponujemy w połączeniu z zaufaniem w naturalny sposób skłaniają nas do większego zaangażowania. To zaangażowanie jest niezbędne, ponieważ pracujemy w oparciu o procedury, które są stosunkowo złożone. Musimy być precyzyjni w każdej fazie procesu produkcji”.

Zwiększenie gamy produktów Radonova

Dzięki zakupowi działu instrumentów do pomiaru radonu firmy Gammadata, Radonova dodała kilka instrumentów i zaawansowanych produktów do swojej oferty i poszerzyła gamę technologii pomiaru radonu. Oferujemy kompleksowe usługi pomiaru oraz szereg rozwiązań odpowiadając na światowe zapotrzebowanie na bezpieczne i skuteczne pomiary radonu w domach i miejscach pracy wzmacniając tym samym swoją pozycję światowego lidera.

Doświadczenie weterana w dziedzinie produkcji instrumentów dla naszych klientów

Mapy radonu nie pokazują stężenia w konkretnym budynku

By Pomiary No Comments

Mapa radonu

Pojęcie “mapa radonowa” pojawia się zwykle w kontekście narażenia na radon. Może dotyczyć ryzyka związanego z ekspozycją na radon. Mapy radonu informują, gdzie występuje obszary, w których istnieje większe prawdopodobieństwo występowania podwyższonych stężeń.
W wielu krajach na świecie dostępne są mapy powierzchni całych państw jak i wybranych regionów. Polska niestety nie dysponuje obecnie kompletna mapą radonowa całego swojego obszaru. Mamy jedynie mapy niektórych miejsc jak Sudety, okolice Jeleniej Góry, część Małopolski.

Problem z interpretacja map radonowych

Niekiedy traktuje się je jak źródło danych o stężeniu radonu w powietrzu w budynku w danej lokalizacji. To błąd.
„Mapy radonowe projektuje się tak, aby można było z nich korzystać, gdy potrzebujesz bardziej ogólnego podziału geograficznego stref niskiego i wysokiego ryzyka. Bardzo trudno jest jednak wyciągnąć z nich wiarygodne wnioski na temat poziomów radonu w danym budynku ”- komentuje Karl Nilsson, CEO Radonova Laboratories.

„Eksperci często dobrze znają zastosowania, do których można wykorzystać mapy radonowe. Problemy zwykle pojawiają się, gdy ogół społeczeństwa wyciąga wnioski z map na temat poziomów radonu we własnym domu. ”

To dlatego mapy radonowe nie pokazują poziomu radonu w konkretnych budynkach.
Poniżej wymieniono niektóre powody, dla których mapy radonowe nie mogą być uznane za niezawodne narzędzie do określania poziomów radonu w konkretnym budynku.

Mapy radonu nie pokazują zmienności na małym obszarze

Podczas tworzenia mapy radonu wykonuje się bardzo niewiele pomiarów na kilometr kwadratowy.
Poziomy radonu mogą się znacznie różnić na tak dużym obszarze. Nawet między budynkami na tej samej ulicy. Poziomy radonu w pomieszczeniu w dużej mierze zależą od konstrukcji budynku i własności gleby.

Nie ma jednej procedury tworzenia map radonu

Aby stworzyć mapę radonu, bierze się pod uwagę albo dane pomiarowe. Mierzy się albo stężenie radonu w powietrzu glebowym albo z bezpośrednio w pomieszczeniu. Istnieje bardzo wiele metod, które przy niewystarczającej liczbie bezpośrednich pomiarów pozwalają przewidywać stężenie radonu i w ten sposób konstruować mapy.
Można zakwalifikować dany obszar jako obszar o podwyższonym ryzyku z uwagi na budowę geologiczną podłoża. Należy jednak wtedy pamiętać o wpływie innych czynników takich jak np. konstrukcja budynku.
Jeżeli zaś używamy bezpośrednich pomiarów stężenia radonu w pomieszczeniach to na tej podstawie nie ocenimy potencjału radonowego terenu. (Na wynik pomiaru w budynku ma wpływ m.in. konstrukcja budynku, wentylacja, podpiwniczenie). Wówczas klasyfikacja jednego budynku nie musi być w żaden sposób istotna dla innego budynku w pobliżu.

Radon może być emitowany przez materiały budowlane

Przykładem tego jak materiały budowlane wpływają na stężenie radonu w pomieszczeniach jest np. Szwecja. Zastosowanie określonego typu betonu w tym kraju jest odpowiedzialne za około 15 procent wszystkich przypadków podwyższonych stężeń radonu. Mapy radonowe (przygotowane w oparciu o inne dane niż bezpośredni pomiar wewnątrz budynku) nie uwzględnia jednak rodzaju materiału użytego do budowy.

Mapy mogą być generowane z nieaktualnych danych

Zmierzone poziomy radonu są mogą być nieaktualne. Na przykład pomiar wykonany 15 lat temu nie jest już w 100% wiarygodny. Przez lata w danym budynku i wokół niego wiele mogło się zmienić. Modernizacje, zmiany w wentylacji i prace ziemne to tylko kilka przykładów czynników, które mogą mieć duży wpływ na poziomy radonu w pomieszczeniach. W Polsce nie ma jeszcze tego typu przepisów, ale np. w Szwecji zaleca powtarzanie pomiarów co 10 lat.
„Mając to na uwadze, nie możesz polegać na mapach radonu, jeśli chcesz wiedzieć, jakie są poziomy radonu w konkretnym budynku.

Nawet jeśli mieszkasz w obszarze, który jest zdefiniowany na mapie radonu jako strefa niskiego ryzyka, nadal może być bardzo wysoki poziom radonu w pomieszczeniu. Biorąc pod uwagę fakt, że radon po paleniu jest najczęstszą przyczyną raka płuc, to niezwykle ważne, aby nie opierać się na tego rodzaju mapach podczas próby ustalenia poziomów radonu w domu i miejscu pracy ”, podsumowuje Karl Nilsson.

Zmierz radon bezpośrednio w budynku

Jedynym sposobem, aby uzyskać wiarygodne informacje o poziomie radonu w powietrzu wewnątrz pomieszczeń jest wykonanie pomiarów.

Można to zrobić w przystępny sposób za pomocą detektorów pasywnych. Niemniej, mapy radonowe nadal pozostają ważnym narzędziem badawczym i odgrywają ważną rolę. Mogą dostarczyć władzom informacje, które ułatwią ustalanie priorytetów działań związanych z ochroną przed wpływem radonu na zdrowie.

mapa radonowa wykonana w siatce 10 x 10 km2 z zaznaczonym potencjałem radonowym

Radon jako zagrożenie dla zdrowia – raport WHO

By Ogólne No Comments

Raport Światowej Organizacji Zdrowia WHO z 2018 roku pt.”Guidelines on Housing and Health„ opisuje wpływ różnych czynników na jakość życia i zdrowie ludzi. Radon jest tam wskazany, jako jedno z zagrożeń dla zdrowia, które należy uważać za czynnik rakotwórczy na równi z dymem tytoniowym.

WHO podkreślając szkodliwość radonu dla zdrowia, opowiada się za obniżeniem poziomu referencyjnego radonu w środowisku domowym do 100 Bq/m3. Jest to jedna trzecia poziomu referencyjnego ustanowionego w dyrektywie 2013/59/EURATOM, który wynosi 300 Bq/m3.

Radon powoduje raka płuc

Radon jako zagrożenie dla zdrowia jest globalnym problemem, który według szacunków każdego roku powoduje około 230 000 przypadków raka płuc. Choroba ta ma niestety wysoką śmiertelność. José-Luis Gutiérrez Villanueva, ekspert Radonova ds. Pomiarów, komentuje najnowszy raport WHO:
„Ważne jest, aby wymieniać radon wśród innych zanieczyszczeń. Pod tym względem raport WHO jest jasny. Raport opisuje szkodliwe działanie radonu, a także sposoby na zastosować środków zapobiegawczych w celu zmniejszenia szkodliwych poziomów radonu. Należy mówić o tym problemie, bo radon powoduje bardzo dużą liczbę przypadków raka płuc”.

Raport WHO a krajowe regulacje prawne

„Chociaż radon jest problemem globalnym, specjaliści WHO wyraźnie zaznaczają, że należy się nim zająć na szczeblu krajowym. Aby działać skutecznie, każdy kraj potrzebuje dobrze przygotowanego programu, który w każdym przypadku należy dostosować do konkretnych okoliczności.”

José-Luis Gutiérrez Villanueva pracował nad zagadnieniami dotyczącymi radonu przez ostatnie 15 lat. Napisał doktorat zatytułowany „Radon concentrations in soil, air and water in a granitic area: instrumental development and measurements”, który dotyczył stężenia radonu w glebie, powietrzu i wodzie w obszarze granitowym. Jest ekspertem w obszarach obejmujących analizę danych i różne sposoby pomiaru radonu. Jako sekretarz European Radon Association José-Luis ma również duże doświadczenie w międzynarodowej współpracy w obszarach związanych z radonem.

Raport WHO dostępny jest tutaj.

raport WHO, okładka raportu WHO, WHO housing and health guidelines

Groźny radioaktywny gaz? Jak radon wpływa na zdrowie?

By Ogólne, Podstawowe No Comments

Czym właściwie jest radon i dlaczego trzeba go mierzyć? Czy może być groźny dla zdrowia? Dlaczego jest niebezpieczny?

Radon może szkodzić zdrowiu

Radon jest pierwiastkiem o liczbie atomowej 86 i chemicznym symbolu Rn. To jest tak zwany gaz szlachetny, a więc ​​występuje w postaci gazowej. Jako gaz szlachetny jest generalnie niereaktywny, czyli nie wchodzi łatwo w reakcję z innymi atomami czy związkami chemicznymi. Ale to nie z reaktywności wynika, że może być potencjalnie groźny dla zdrowia a z tego, że jest promieniotwórczy. Co istotne, radon powstaje w sposób naturalny i tez samorzutnie się rozpada. Ulega tak zwanej przemianie promieniotwórczej. Oznacza to, że zamienia się w inny izotop (również promieniotwórczy), a w tym procesie emitowana jest pewna ilość promieniowania jonizującego. Jest to promieniowanie szczególnego rodzaju, promieniowanie alfa. Ma ono co prawda niewielki zasięg, ale może wywoływać uszkodzenia na poziomie komórkowym.

Promieniowanie jonizujące

Jonizacja oznacza proces, w którym elektrony są odłączane od atomu. Atomy, które wcześniej znajdowały się w równowadze, następnie stają się jonami naładowanymi, które są w stanie reagować z innymi atomami lub jonami. Takie reakcje mogą uszkadzać i/lub zmieniać cząsteczkę DNA i powodować mutacje prowadzące nawet do powstania groźnych chorób nowotworowych.

Dlaczego jesteśmy narażeni na radon wewnątrz budynków?

Radon występuje w postaci gazowej i dostaje się do wnętrza budynku przez np. szczeliny w fundamentach. Powstaje w glebie i w glebie jego stężenie jest nawet 1000 razy wyższe niż na otwartej przestrzeni. Powietrze z duża zawartością radonu przenika do budynku i jeśli nie zapewnia się systematycznej wymiany powietrza, radon się kumuluje. Średnio stężenie wewnątrz budynku jest w Polsce około 5 razy wyższe niż na zewnątrz. A te różnice mogą być nawet 10krotnie wyższe w słabo wietrzonych pomieszczeniach.

Naturalny szereg promieniotwórczy

Radon pochodzi z naturalnego szeregu promieniotwórczego, konkretnie z rozpadu obecnego w ziemi radu, a rad z uranu. W obszarach o wysokiej zawartości radu i uranu w podłożu, ryzyko przenikania większych ilości radonu powstających w glebie jest znacznie większe.

Groźny wpływ długotrwałej ekspozycji na wysokie stężenie radonu

Podwyższony poziom radonu w budynku może powodować zwiększone ryzyko choroby nowotworowej układu oddechowego, szczególnie rak płuc. Kiedy mieszkasz i spędzasz dużo czasu w budynku, radon może stopniowo powodować szkody. To ryzyko znacznie wzrasta u osób palących papierosy. Obecnie WHO zaleca przebywanie w pomieszczeniach, w których stężenie radonu nie przekracza  100 Bq/m3).

Jednak aby to ocenić, konieczne jest wykonanie specjalistycznego pomiaru. Aby dowiedzieć się więcej o tym, jak zmierzyć radon w powietrzu, kliknij tutaj.

Tryggve Rönnqvist z Radonova uhonorowany przez ERA

By News No Comments

Podczas Europejskiego Tygodnia Radonu 2020, który właśnie się zakończył, Tryggve Rönnqvist, menedżer techniczny i specjalista ds. radonu otrzymał prestiżową nagrodę European Radon Association.
Nagroda ta jest wyrazem uznania dla Tryggve’a za wieloletnią pracę na rzecz zwiekszania świadomości i rozwoju badan dotyczacych radonu. A także za zaangażowanie w rozwój nowych innowacyjnych rozwiązań w zakresie pomiarów radonu.

Tryggve Rönnqvist, wybrany większością głosów, konkurował z trzema innymi nominowanymi. W ten sposób został doceniony wysoki poziom wiedzy oraz jego długoletnie doświadczenie.

ERA to kluczowa organizacja, która ma ogromny wpływ na badania, dzielenie się wiedzą, rozwój i wdrażanie wspólnych metod i norm pomiaru radonu. Oczywiście bardzo się cieszę i jestem ogromnie wdzięczny za przyznanie mi tej nagrody przez środowisko branżowe. Całe moje zawodowe życie koncentruje się na badaniach związanych z radonem. Jestem bardzo dumny z okazanego mi uznania i dziękuję członkom ERA za ich wsparcie. Ta nagroda przypomina również, że walka ze szkodliwymi skutkami działania radonu ma zasięg międzynarodowy. Wszyscy musimy podejmować wspólne działania” mówi Tryggve Rönnqvist.

Europejski Tydzień Radonu miał miejsce w Wiedniu od 24 do 28 lutego. Na konferencji zaprezentowano serię projektów badawczych i nowych rozwiązań. Radonova przedstawiła wyzwania, z którymi zmaga się przemysł i wnioski wynikające z informowania o zagrożeniach niesionych przez radon w Szwecji.

Tryggve Rönnqvist pracuje jako menedżer techniczny w Radonova Laboratories.

Aby uzyskać więcej informacji na temat radonu i pomiaru, odwiedź stronę www.radonova.pl

Tryggve Rönnqvist z Radonova uhonorowany przez ERA

Jak zmierzyć radon w powietrzu?

By Podstawowe, Pomiary No Comments

 

Co zrobić, aby zmierzyć radon w domu lub miejscu pracy?

Nie ma innego sposobu, aby poznać poziom radonu w powietrzu niż wykonanie pomiaru. Co więcej, pomiary należy wykonać używając specjalnie do tego stworzonego detektora. Ale czy to oznacza, że pomiar jest skomplikowany? W rzeczywistości to, co musi wykonać użytkownik, aby zmierzyć radon jest niezwykle proste. Wystarczy po otrzymaniu przesyłki z Laboratorium wyjąć detektory z opakowania i umieścić je w wyznaczonych miejscach – zgodnie z dołączoną instrukcją. Trzeba w tym momencie zanotować datę, jako początek pomiaru. Zwykle detektory umieszcza się w pomieszczeniu, w którym domownicy spędzają najwięcej czasu – w salonie, jadalni, sypialni. Jeśli pomieszczenie ma dużą powierzchnię, bo np. salon połączony jest z kuchnią – warto umieścić dwa detektory. W przypadku pomiarów w miejscach pracy, szczegółowe wytyczne znajdziesz na naszej stronie internetowej www.radonova.pl, w zakładce „Miejsca pracy”. Detektorów nie należy przestawiać w trakcie pomiaru. Poza tym, nie wymagają specjalnego traktowania, a domownicy powinni zachowywać się tak, jak zwykle. Dotyczy to np. otwierania okien i wietrzenia pomieszczeń w czasie trwania pomiaru.

Analiza w laboratorium

 

Po upływie określonego czasu, detektory należy zapakować, zanotować datę (koniec pomiaru) i odesłać do Laboratorium. Tam już nasi specjaliści zajmą się resztą, czyli analizą detektorów i przygotowaniem raportu, w którym zamieszczą wynik w postaci tzw. średniorocznego stężenia radonu w powietrzu.

Jeśli jesteś ciekawy, co dzieje się z odesłanymi detektorami w naszym laboratorium, kliknij Tu i zobacz film Radonova Laboratories na naszym kanale na YouTube.

Czy detektory są bezpieczne?

 

Detektory, które wykorzystuje Radonova są w pełni bezpieczne. Nie mają żadnego wpływu na ludzi czy zwierzęta w ich otoczeniu. Jest o umieszczony w odpowiednio zaprojektowanej obudowie kawałek polimeru o specjalnych właściwościach fizykochemicznych. Nie należy jednak otwierać obudowy, ponieważ pomiar nie będzie miarodajny. Detektorów nie należy przestawiać w trakcie pomiaru. Poza tym nie wymagają specjalnego traktowania.

Odziały Radonova działają na pełnych obrotach!

By Ogólne No Comments

Rośnie zapotrzebowanie na odpowiednie przyrządy do pomiaru radonu. Fredrik Lindén i jego koledzy z działu produkcji przyrządów do pomiaru radonu w laboratorium Radonova są na to gotowi!

– Produkcja aktywnych przyrządów do pomiaru radonu wymaga stosowania zaawansowanej technologii. Wszystkie nasze przyrządy produkowane są ręcznie w naszych zakładach w Uppsali w Szwecji i wymagają dużego doświadczenia w tej dziedzinie. Nasza praca nie odbiega zbytnio od pracy rzemieślnika, ponieważ wymagania jakościowe są niezwykle wysokie ze względu na to, iż każdy przyrząd opuszczający nasze zakłady musi być w stanie zapewnić maksymalny poziom precyzji i niezawodności. Zwłaszcza, że mamy świadomość, że nasze przyrządy są czasami używane w trudnych warunkach, dodaje Fredrik Lindén.

Odpowiedź na potrzeby

– Aby zaspokoić zapotrzebowanie rynku, skupiliśmy się obecnie na produkcji przyrządów MARKUS 10, cieszących się największym zainteresowaniem. Staramy się zachować tempo produkcji pozwalające nam uzyskanie stałego zapasu przyrządów, a tym samym zagwarantowanie szybkiej dostawy”, kontynuuje Fredrik Lindén.

Wytrzymałość i łatwość użycia mają kluczowe znaczenie

– Wiemy, że sukces naszych instrumentów zależy od ich solidności, łatwości użycia, niezawodności i precyzji. MARKUS 10 jest dobrym przykładem. Nasi klienci oczekują od nas jako producenta, wysokiej jakości przyrządu, który będzie w stanie wspomagać ich działalność zawodową i zapewnić ich własnym klientom wiarygodny pomiar radonu. Naszym zadaniem jest zagwarantowanie tego wyniku. Ponadto systematycznie testujemy wszystkie elementy składowe naszych przyrządów w oparciu o wysokie wymagania jakościowe, podsumowuje Fredrik Lindén.

Markus 10 w skrócie

Im wyższe stężenie radonu w glebie, tym większe prawdopodobieństwo, że będzie on stwarzać zagrożenie. MARKUS 10 to przyrząd zdolny do pomiaru radonu bezpośrednio w ziemi. Jest to przenośny, zasilany bateryjnie przyrząd, który mierzy wysokie stężenie radonu. Zasada jest następująca: umieszczamy w ziemi sondę, którą podłączamy do przyrządu za pomocą wodoszczelnej złączki. Po naciśnięciu START przyrząd zaczyna pompować powietrze zawarte w glebie. Przyrząd, który jest w stanie wykryć cząstki powstałe w wyniku rozpadu radonu (Polon 218), wskazuje po upływie 12 minut wiarygodną wartość poziomu radonu.

Odziały Radonova działają na pełnych obrotach!

Czy wysokie stężenie radonu występuje tylko w piwnicach?

By News, Ogólne No Comments

Nie. Radon występuje nie tylko w piwnicach. Jednak prawdą jest, że w piwnicach poziom radonu jest wyższy niż w innych pomieszczeniach domu. Radon powstaje w ziemi. Dlatego też pomieszczenia, które mają z nią bezpośredni kontakt, najprawdopodobniej zawierają wysokie stężenie radonu.

Radon jest gazem radioaktywnym powstałym w wyniku rozpadu radu, występującego naturalnie w ziemi. Powstający radon naturalnie przenika do atmosfery. Dzięki temu z łatwością przedostaje się do powietrza w pomieszczeniu przez pęknięcia i inne niewielkie szczeliny konstrukcyjne budynku. W takich pomieszczeniach zawartość radonu może być wysoka, sięgajac nawet do kilku tysięcy bekereli na metr sześcienny powietrza. Sprawdzenie, czy poziomy radonu nie przekraczają poziomu referencyjnego (300 Bq/m3) jest niezbędne do określenia poziomu ryzyka wiązanego z radonem w konkretnym budynku.

Piwnice to główne drogi przenikania radonu

Piwnice stanowią główne drogi przenikania radonu. Pomieszczenia te są przez większość czasu słabo izolowane. Beton czy gliniana podłoga często stanowią jedyną granicę między ziemią, a powietrzem w pomieszczeniu. Najmniejsze pęknięcie, pory betonu umożliwiają przenikanie dużych ilości radonu. Podobnie ciśnienie atmosferyczne w piwnicach i podpiwniczeniach może również przyczyniać się do wzrostu poziomu radonu. Szczególnie, gdy istnieją znaczne różnice między ciśnieniem powietrza w piwnicy i ciśnieniem zewnętrznym.

Na szczęście nie spędzamy wiele czasu w naszych piwnicach. Czasem jednak piwnica bezpośrednio łączy się z pomieszczeniami mieszkalnymi (na przykład brak drzwi). Takie rozwiązanie sprzyja wzrostowi poziomu radonu w pomieszczeniach mieszkalnych. Ponadto często zdarza się, że pomieszczenia mieszkalne mają bezpośredni kontakt z fundamentami domu. Dlatego, oprócz piwnicy może istnieć wiele dróg przenikania radonu bezpośrednio do tych pomieszczeń.
Obecność piwnicy odpowiednio oddzielonej od pomieszczeń mieszkalnych może być więc atutem. Podpiwniczenie odgrywa zatem rolę bufora, utrudniając radonowi dotarcie do pomieszczeń mieszkalnych.

– Trudno jest ustalić bezpośredni i oczywisty związek między obecnością piwnicy a wysokim poziomem radonu w pomieszczeniach mieszkalnych. Rzeczywiście, jedynym sposobem na upewnienie się jest przeprowadzenie pomiaru radonu bezpośrednio w pomieszczeniach mieszkalnych, wyjaśnia Karl Nilsson, Dyrektor generalny Radonova Laboratories.

Co zrobić, aby obniżyć wysokie stężenia radonu radonu?

Jeżeli pomiar wskazuje wysoki poziom radonu, zalecamy wezwać specjalistę od radonu, który będzie w stanie ustalić miejsca przenikania i zaproponuje najodpowiedniejsze rozwiązania. Zachęcamy do kontaktu z Radonova, aby znaleźć najbliższego specjalistę.

Wypełnienie pęknięć i innych dróg przenikania radonu w piwnicach lub innych pomieszczeniach zwykle wystarczy, aby obniżyć stężenie radonu poniżej poziomu referencyjnego. Jednak w niektórych przypadkach wymagane są poważniejsze rozwiązania, często związane z instalacją systemu wentylacji lub dodatkowego wyciągu powietrza. Każdy przypadek jest szczególny i musi zostać dokładnie zbadany.

– Ulepszenie technik budowy i materiałów budowlanych, wentylacji i izolacji budowanych dziś domów zapewniają ograniczenie przenikania radonu. Jednak niezależnie od tego, czy dom jest nowy, czy stary, z piwnicą, czy bez, pomiar radonu jest jedynym sposobem na ustalenie rzeczywistego ryzyka”, podsumowuje Karl Nilsson.

Aby dowiedzieć się więcej na temat radonu i pomiaru radonu, zapraszamy na stronę www.radonova.pl.

Czy radon występuje tylko w piwnicach?

Rekordowe zainteresowanie European Radon Week 2020

By News No Comments
Zbliżenie na europejski tydzień radonu

Liczba osób zainteresowanych udziałem w “European Radon Week” znacznie przekroczyła wszystkie poprzednie edycje. Jest to zatem wyjątkowe wydarzenie w kalendarzu dla ustawodawców, środowiska naukowego, przemysłu oraz innych ekspertów zainteresowanych tematem radonu. Konferencja, która odbędzie się w Wiedniu w dniach 24-28 lutego. To wydarzenie jest wspierane przez organizację European Radon Association (ERA), Komisję Europejską i największy w Europie projekt dotyczący radonu, MetroRADON.

Tegoroczny program obejmuje m.in. prezentacje badań przeprowadzonych w ramach projektu metrologicznego MetroRADON finansowanego przez EMPIR – European Metrology Programme for Innovation and Research. Uczestnicy uzyskają wiele informacji na temat nowej dyrektywy EURATOM BSS i postępach we wdrażaniu zmian w poszczególnych krajach europejskich.

Zbliżająca się konferencja w Wiedniu jest bez wątpienia jednym z najważniejszych wydarzeń dotyczących radonu w tym roku. Łączy ona europejskich badaczy, władze i firmy w celu wymiany wiedzy i doświadczeń. Konferencja jest również ważna dlatego, że umożliwia różnym zainteresowanym stronom określenie, które obszary wymagają dalszych badań i rozwoju. Wydarzenie to służy też opracowywaniu i wprowadzaniu wspólnych metod i standardów pomiaru radonu, komentuje José-Luis Gutiérrez Villanueva, sekretarz ERA.

– Jako wiodące na świecie laboratorium, Radonova będzie nadal odgrywać ważną rolę we wszelkich międzynarodowych badaniach, które podkreślają zagrożenia związane z narażeniem na radon. Dzieląc się naszą wiedzą i doświadczeniem, które gromadzimy prowadząc pomiary w różnych krajach, jesteśmy w stanie dostarczać ważne dane i wyniki badań, co gwarantuje, że techniki pomiarowe i pomiary radonu pozostają na bardzo wysokim poziomie, mówi Karl Nilsson, CEO Radonova Laboratories.
Na konferencji przedstawione zostaną liczne projekty badawcze i nowe rozwiązania mające na celu ograniczenie szkodliwych skutków radonu. Ponadto Radonova przedstawi wyzwania, przed którymi stanęła w związku z komunikacją społeczną dotyczącą ryzyka związanego z radonem w Szwecji.

Więcej informacji o European Radon Week  można znaleźć tutaj
Aby uzyskać więcej informacji na temat radonu i pomiaru radonu, odwiedź www.radonova.pl

 

 

Radtrak²® – wiodący na świecie detektor radonu

By Podstawowe, Pomiary No Comments

Ponad 4 miliony sprzedanych detektorów na całym świecie

Radtrak2® to najczęściej stosowany detektor radonu na świecie. Pozwala uzyskać dokładny wynik średniorocznego stężenia radonu w powietrzu w miejscach pracy i w budynkach mieszkalnych. Poniżej krótkie podsumowanie jego funkcji:

Prosty i niezawodny detektor

Budowa detektora Radtrak2® jest bardzo prosta. Składa się on z dwuczęściowej obudowy wewnątrz której umieszczony jest przezroczysty detektor CR-39. Podczas pomiaru, powietrze wnika do środka obudowy przez bardzo wąską szczelinę pomiędzy górną i dolną częścią obudowy. Podczas rozpadu radonu i powstawania jego pochodnych powstają też cząstki alfa (promieniowanie alfa). Kiedy cząstki uderzają w powierzchnię detektora, tworzą się mikroskopijne uszkodzenia, tzw. ślady. Stąd też nazwa “detektor śladowy”. Po określonym czasie ekspozycji, liczbę śladów przelicza się na stężenie radonu.

Technologia przyjazna środowisku

Obudowa detektora jest plastikowa. Ma bardzo prostą budowę, bez jakichkolwiek ruchomych części. Może go używać nawet w trudnych warunkach. Jest odporny na wstrząsy, nawet kiedy upuści sie go na podłogę, nie uszkodzi się. W związku z tym, bardzo trudno jest „zepsuć” pomiar wykonywany za pomocą detektora Radtrak2®, jeżeli postępujesz zgodnie z instrukcją i dokładnie podasz czas początku i końca pomiaru, masz gwarancję dokładnego wyniku. Laboratorium Radonova zawsze wykorzystuje ponownie dolną i górna część obudowy detektora, co obniża koszty i ma wpływ na ochronę środowiska.

Jedyną częścią, której nie wykorzystuje się ponownie jest sam detektor – folia CR-39, który poddawany jest analizie po ekspozycji.

Odpowiednio przygotowany detektor radonu CR-39 i dokładna akredytowana analiza

Podczas analizy detektorów radonu muszą być spełnione pewne istotne wymagania. Po pierwsze, detektor użyty do pomiaru musi być czysty i przygotowany w odpowiedni sposób. Muszą być spełnione warunki odnśnie procesu produkcji. Bez oryginalnego, czystego detektora nie jest możliwa dokładna analiza liczby śladów powstałych w danym okresie ekspozycji. Brane jest także pod uwagę, jak długo i na działanie jak wysokiego stężenia wystawiony był detektor przed umieszczeniem wewnątrz obudowy. Podobnie uwzględnia się też fakt, że radon działa na detektor także w drodze do laboratorium do analizy. Podczas procesu kontroli jakości, laboratorium przeprowadza kalibrację w znanych stężeniach radonu. Prawdłowo opracowane procedury są konieczne, aby zminimalizować niepewność pomiaru. Dlatego zawsze warto korzystać z usług laboratorium akredytowanego zgodnie z norma ISO 17025, takiego jak Radonova Laboratories. Ciągła kontrola jakości w Radonova laboratories gwarantuje, że wyniki pomiarów radonu są prawidłowe i dokładne.

Dlaczego mierzyć radon?

Każdego roku 230000 osób umiera na raka płuc związanego z ekspozycją na radon. Radon jest gazem będącym częścią naturalnego szeregu promieniotwórczego, występującym niemal wszędzie na Ziemi. Wysokie stężenia radonu mogą występować m.in. w regionach, gdzie zawartość uranu i radu w glebie jest wysoka, ale nie tyko. Często podwyższona koncentracja radonu występuje w izolowanych, niewietrzonych pomieszczeniach w miejscach pracy lub budynkach mieszkalnych. Aby mieć pewność, czy poziom radonu nie jest zbyt wysoki, należy wykonać pomiary. W większości krajów na świecie zaleca się pomiary, które zapewniają określenie tzw. średniorocznej wartości stężenia radonu. Powinny one trwać co najmniej miesiąc. Takie zalecenia pojawiły się także w znowelizowanej Ustawie Prawo Atomowe.

Co to jest radon?

By Podstawowe No Comments

W Polsce o radonie nadal mówi się niewiele. Z przeprowadzonej ostatnio przeze mnie ankiety wynika, że ponad 20 procent osób nigdy wcześniej o nim nie słyszało. Wśród pozostałych niespełna 80% ankietowanych, większość wie, że radon to pierwiastek chemiczny.

Ale skąd się bierze radon?

Gdzie jest go najwięcej? Jak to się dzieje, że pierwiastek powstający w glebie przedostaje się do naszego domu? To są pytania, na które niewielu z nas potrafi prawidłowo odpowiedzieć.

Zacznijmy od początku. Gleba zawiera różnego rodzaju minerały i związki chemiczne o rozmaitych właściwościach, także naturalne pierwiastki promieniotwórcze, jak uran i powstający z niego rad. Są one częścią tzw. naturalnych szeregów promieniotwórczych czyli łańcuchów pierwiastków, które przy przemianie tworzą kolejne i co ważne, jednocześnie emitują promieniowanie nazywane promieniowaniem jonizującym. W ten sposób z uranu powstaje rad, a z radu – radon. Radon jest gazem szlachetnym. Znajduje się wielu elementach otaczającego nas środowiska – w glebie, w której powstaje, w powietrzu atmosferycznym i w wodzie, w której stosunkowo łatwo się rozpuszcza.

Radon jest pierwiastkiem promieniotwórczym

Radon podobnie jak pierwiastki, z których powstaje, jest pierwiastkiem radioaktywnym. Rozpada się tworząc krótkożyciowe produkty rozpadu radonu, czemu towarzyszy emisja promieniowania jonizującego. Sam radon jako gaz jest w znacznej mierze wdychany i wydychany, jednak izotopy powstałe przy jego przemianie to metale ciężkie takie jak ołów, polon czy bizmut. One także mają właściwości promieniotwórcze. Co więcej, łączą się z cząstkami obecnymi w powietrzu tworząc promieniotwórcze aerozole. Osadzają się one w różnych częściach układu oddechowego, w zależności od rozmiaru i tam dalej ulegają przemianom i stają się wewnętrznym źródłem promieniowania jonizującego oddziałującego na ludzki organizm.

Radon a zdrowie

Oddziaływanie promieniowania jonizującego na tkanki może uszkadzać komórki lub prowadzić do powstania mutacji. Następstwem takich zmian może być indukcja choroby nowotworowej. Jak donosi Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), promieniowanie jonizujące pochodzące od radonu i jego pochodnych stanowi drugi po paleniu papierosów czynnik wywołujący nowotwory układu oddechowego u ludzi. Statystyczny wzrost ryzyka zachorowania na nowotwór pojawia się, gdy organizm jest poddawany działaniu podwyższonego stężenia radonu.

Ale co znaczy „podwyższone” stężenie? Średnie stężenie radonu jest różne w zależności od miejsca pomiaru i położenia geograficznego, ale także zmienia się w ciągu doby i w zależności od pory roku. W powietrzu wewnątrz budynków w Polsce stężenie radonu wykosi ok. 50 Bq/m3. W powietrzu na zewnątrz – jest nawet pięciokrotnie niższe. Dlaczego? I skąd radon bierze się w naszych domach?

Skąd się bierze radon w naszych domach?

Za przenikanie radonu do wnętrza budynków jest odpowiedzialna niewielka różnica ciśnienia, która wywołuje tzw. efekt kominowy. Mówiąc obrazowo, powietrze z podłoża, na którym ustawiony jest budynek, jest „zasysane” przez szczeliny w fundamentach. Jeżeli nie zapewniamy odpowiedniej wentylacji, mamy szczelne okna, wówczas ilość radonu się zwiększa.

Zgodnie z zaleceniami Unii Europejskiej i obowiązującej w Polsce Ustawy Prawo Atomowe, poziom referencyjny stężenia radonu wynosi 300Bq/m3.

Jak wykonać pomiar?

Radon jest bezbarwny, nie ma smaku ani zapachu. Dlatego aby stwierdzić, jak wysokie jest stężenie, należy wykonać pomiar odpowiednim detektorem. Wystarczy zamówić detektory, rozmieścić je w domu zgodnie z dołączoną instrukcją, po określonym czasie odesłać do laboratorium do analizy (zwykle jest to czas od 1 do 3 miesięcy) i… czekać na raport z wykonanych pomiarów.

Co to jest radon?