Jak wygląda pomiar radonu w miejscu pracy krok po kroku?

Pomiar radonu w miejscu pracy nie wymaga przerywania normalnego funkcjonowania obiektu. Najczęściej wykorzystuje się niewielkie detektory pasywne, które rozmieszcza się w wybranych pomieszczeniach i pozostawia tam przez określony czas. Po zakończeniu pomiaru detektory są analizowane w laboratorium, a wyniki przedstawiane są w raporcie.

Kluczowe znaczenie ma jednak prawidłowe zaplanowanie pomiaru: właściwy dobór liczby detektorów, miejsc ich rozmieszczenia oraz odpowiednio długi czas ekspozycji.

Pomiar radonu w miejscu pracy – w skrócie

Proces można podzielić na pięć etapów:

1. Analiza obiektu i dobór liczby punktów pomiarowych
2. Rozmieszczenie detektorów w wybranych pomieszczeniach
3. Pomiar (ekspozycja) trwający co najmniej miesiąc
4. Analiza detektorów w laboratorium
5. Raport z wynikami i, jeśli to konieczne, dalsze działania

1. Najpierw ustalamy, gdzie należy wykonać pomiary

Nie istnieje jedna liczba detektorów odpowiednia dla każdego budynku.

Przy planowaniu pomiaru bierze się pod uwagę m.in.:

• powierzchnię obiektu,
• liczbę pomieszczeń,
• sposób ich użytkowania,
• liczbę najemców lub niezależnych części obiektu,
• położenie pomieszczeń względem gruntu,
• miejsca regularnego przebywania pracowników.

W większych obiektach, takich jak zakłady produkcyjne, centra handlowe, magazyny czy szkoły, pierwszym etapem może być analiza rzutu budynku lub zestawienia powierzchni poszczególnych pomieszczeń.

Na tej podstawie przygotowuje się plan punktów pomiarowych.

2. Detektory są rozmieszczane w wyznaczonych miejscach

Do pomiarów długoterminowych powszechnie wykorzystuje się pasywne detektory śladowe. Nie wymagają one zasilania ani obsługi podczas pomiaru.

Detektor powinien pozostawać przez cały okres ekspozycji w wyznaczonym miejscu. Nie należy umieszczać go m.in. bezpośrednio przy oknie, źródle ciepła czy w miejscu intensywnego przeciągu.

W przypadku dużych obiektów można zdecydować się na kompleksową usługę obejmującą wcześniejsze zaplanowanie rozmieszczenia oraz montaż detektorów przez technika.

3. Jak długo trwa pomiar radonu?

W przypadku długoterminowych pomiarów radonu pomiar powinien trwać co najmniej miesiąc.

Dłuższy okres pozwala lepiej uwzględnić naturalną zmienność stężenia radonu, dlatego rekomendowany jest pomiar trwający około trzech miesięcy.

Państwowa Agencja Atomistyki wskazuje również sezon grzewczy jako szczególnie odpowiedni okres prowadzenia pomiarów długoterminowych.

W czasie ekspozycji pomieszczenia powinny być użytkowane w normalny sposób.

4. Co dzieje się z detektorami po pomiarze?

Po zakończeniu okresu ekspozycji detektory są demontowane i przekazywane do laboratorium.

W przypadku detektorów śladowych CR-39 analiza laboratoryjna pozwala określić średnie stężenie aktywności radonu w okresie, w którym detektor znajdował się w danym pomieszczeniu.

Wynik podawany jest w Bq/m³ – bekerelach na metr sześcienny.

W Polsce poziom odniesienia dla średniorocznego stężenia radonu w miejscach pracy wynosi 300 Bq/m³.

5. Raport i dalsze postępowanie

Po przeprowadzeniu analizy przygotowywane są wyniki dla poszczególnych punktów pomiarowych.

W większym obiekcie raport może zostać przygotowany oddzielnie dla poszczególnych najemców, jednostek organizacyjnych lub części budynku, a dodatkowo może powstać raport zbiorczy dla zarządcy całego obiektu.

Jeżeli wyniki wskazują na podwyższone stężenie radonu, kolejnym etapem jest ocena sytuacji i zaplanowanie odpowiednich działań.

Nie zawsze oznacza to od razu skomplikowane prace budowlane. Rodzaj dalszego postępowania zależy m.in. od uzyskanego wyniku, konstrukcji budynku i sposobu jego użytkowania.

Czy pomiar zakłóca pracę obiektu?

Nie. Detektory są niewielkie, pasywne i podczas ekspozycji nie wymagają zasilania ani obsługi.

Najważniejsze jest pozostawienie ich w ustalonym miejscu przez cały okres pomiarowy.

Dlatego pomiary można prowadzić podczas normalnego funkcjonowania biura, sklepu, magazynu, szkoły czy zakładu produkcyjnego.

Prawidłowy pomiar zaczyna się od dobrego planu

Samo rozmieszczenie detektorów jest proste. Najważniejszym etapem jest wcześniejsze określenie, ile punktów pomiarowych jest potrzebnych i gdzie detektory powinny się znaleźć.

W przypadku niewielkiego lokalu może być to kilka punktów. W dużym, wielopomieszczeniowym obiekcie konieczne jest przygotowanie odpowiedniej strategii pomiarowej.

Czytaj także

• Kto ma obowiązek wykonywania pomiarów radonu w miejscu pracy?
• Ile detektorów radonu potrzeba w miejscu pracy?
• Co oznacza poziom odniesienia 300 Bq/m³?
• Co zrobić w przypadku przekroczenia poziomu odniesienia?

Źródła i dalsza lektura

Państwowa Agencja Atomistyki – specjalne wydanie Biuletynu „Bezpieczeństwo Jądrowe i Ochrona Radiologiczna” poświęcone radonowi w budynkach
Kompleksowe opracowanie dotyczące radonu w budynkach, metod pomiarowych, interpretacji wyników, wymagań prawnych oraz sposobów ograniczania narażenia.

Państwowa Agencja Atomistyki – „Poznaj Radon”
Praktyczne informacje dotyczące pomiarów radonu, metod pomiarowych i narażenia w miejscach pracy.

Krajowy plan działania w przypadku narażenia na radon
Dokument określający krajowe działania związane z ograniczaniem narażenia na radon i realizacją wymagań wynikających z przepisów.